Metaverse dünyasında kadınlar ve taciz.

Gamze Şimsek

12 Şubat 2022
Metaverse dünyasında kadınlar ve taciz.

Gece dışarı çıkma, kalabalıklara karışma, onu bunu giyme derken şimdi de sanal âlemde kimliğini gizle. Peki, ama neden? Kadınlar bin yıllardan beri kendilerine reva görülen sessizlik ve toplumun dışında tutulmayla yalnızlaştırılmışken, üç, dört erkeğin sanal âlemde bir kadının mahrem yerlerine dokunması karşısında “ama sende” ile başlayan cümleler kurmak yerine sanal âlemi ve tabi ki gerçek dünyayı tacizcilerden arındırıcı politikalar üretmek en acil ihtiyacımız olan şey hiç kuşkusuz.

Hayatlarımız her geçen gün çok hızlı bir şekilde gerçeklik âleminden sanal âleme doğru evriliyor ve bu evrilme sürecinde, bize çok yabancı kavramlarla karşı karşıya kalıyoruz. Ama sorun şu ki, bu kavramlar bizim dünyamızda şu anki kavrayışımızla bir anlam ifade etmiyor ve bu anlamsızlık içinde birileri bizler için yeni bir dünya üzeni inşa ediyor. Bu düzenin adına da Metaverse diyorlar.

Metaverse ile ilgili okumalarım sonucunda, zihnimde direkt canlanan kadınların sanal âlemdeki varlıkları sorusu oldu. Gerçek dünyada her gün tacize, şiddete maruz kalan kadınlar, sanal âlemde de bu tarz zorbalıkların muhatabı olacaklar mıydı? Ve ilginçtir, çok kısa bir süre içerisinde Metaverse sanal dünyasında kadına karşı taciz vakası ortaya çıktı. Bu konuya değineceğim ama öncesinde kısaca Metaverse kavramına bakalım.

Meta yunanca kaynaklı olup sonrası anlamına geliyor. Universe ise evren anlamında, birleştirdiğimizde de evren ötesi gibi bir şey ortaya çıkıyor. Çok kaba anlatımıyla evlerimizde otururken takacağımız 3 boyutlu gözlüklerle sanal âlemde alışveriş yapıp, konser ve diğer etkinliklerde bulunabileceğimiz, şehirler hatta ülkelerarası dolaşabileceğimiz bir alan. Bununla da kalmıyor, Metaverse alanından arazi satın alıyor insanlar çılgınlar gibi. Gerçek dünya gibi Metaverse de kara parçalarından oluşuyor aslında. Bu kara parçaları, blok zincirinde NFT'ler (bir değere sahip olan ve tahsil edilebilen dijital bir varlık, yani kripto para) olarak temsil ediliyor ve onları elinde tutan kişiye de tam mülkiyet veriyor.

NTV'de yer alan habere göre popüler Metaverse platformu OVR'de Türkiye'den 20 binden fazla parsel satılırken, İstanbul'da ise başta boğaz hattı olmak üzere 11 binden fazla parsel kullanıcılar tarafından satın alınmış. Kimi yatırımcılar Metaverse arsa fiyatlarının ileride 200 kat kadar artacağını bile söylüyorlar. Hep birlikte izleyip göreceğiz ama olması muhtemel gibi gözüküyor. Hali hazırda Nike, Adidas, Zara, H&M gibi büyük mağazalar bu sanal âlemde mağazalarını açtılar bile. Günümüzde daha genç kuşaklar internet alışverişini bolca yaparken, daha ileri yaşta olanlar denemeden, ellemeden bir şey satın almasalar da, bugünün internet alışverişi yapan kişileri yarın gelecek, gözlüklerini takınıp bu sanal alemdeki mağazalara uğrayıp kıyafetleri deneyip, sonra da online olarak bu kıyafetleri satın alacaklar. Aslına bakarsanız kapitalist sistemin cebimizdekini daha kolaylıkla ele geçirebilmesi için planlanmış yeni bir dünya burası. Metaverse içinde gerçek şehirler de yerini almaya başladı. İlk adım atan şehir Seul oldu. Sanal gerçeklik donanımlarıyla şehir sakinleri evlerinden çıkmadan devlet işlemlerini yapabilecekler. Sanal bir belediye ofisi de kurmayı planlayan Seul, üç boyutlu belediye avatarları ile kamu hizmeti vermeyi planlıyor.

Sadece bu da değil, sanat da bu sanal dünyaya taşınıyor. Tabloların sergileneceği galeriler açılırken birer birer, sanatçılar şimdiden Metaverse alanda konserler vermeye başladılar bile. Bu alanın ülkemizdeki ilk temsilcisi de sanatçı Kalben oldu.

Gene bu alanda karşımıza çıkan bir diğer kavram da Avatar. Genelde kullanılan Avatar kelimesi, internette msn, messenger veya çeşitli web sitelerinde kullanılan, kişilerin küçük boyutlu görseline verilen ad. Etimolojik olarak ise Avatar kelimesi Sanskritçe "iniş" kelimesinden türetilmiştir, özellikle yeryüzüne inen ve insansı bir form alan tanrılara atıfta bulunur. Şu an yapılan Zoom toplantılarında nasıl ekranda canlı görüntümüz oluyorsa ileride, daha rahat olabilmek adına bu Avatarlarımızla ekran başında olacağımızı imgelemeye çalışın isterseniz. Dediğim gibi kavramlar bize uzak olunca zihin dünyamızda anlama kavuşması da kolay olmuyor. Oysaki kasım ayında Microsoft, video konferans uygulaması Teams’te sanal ve gerçek dünyayı bir arada kullanacağını duyurdu bile.

Gene Facebook’da, sanal gerçeklik üzerine kurgulanan uzaktan çalışma uygulamasının test sürümünü daha önce başlatmıştı. Bu uygulama, kullanıcıların yine şirkete ait Oculus Quest 2 adlı sanal gerçeklik başlıkları takmalarını gerektiriyor ve çalışanlar, tıpkı ofis ortamındaymış gibi toplantılar gerçekleştirebiliyor.

Yani şöyle ki, gözlüklerinizi takacaksınız ve her birinizin sizi ifade eden bir Avatarı olacak ve sanal âlemde dolaşacaksınız. Bu Avatarlar sizin fiziksel özelliğinize çok yakın olarak sizi ifade edebilecek şekilde olabileceği şekilde, ayrıca istediğiniz kılıkta da dolaşabileceksiniz sanal âlemde. Düşünsenize bir zamanlar oldukça popüler olan “Tanrım beni Baştan Yarat” şarkısı gerçek oluyor sanki. Beden politikaları ile kuşatılmış kadın ve erkekler bu evrende istedikleri görünümde rahatlıkla dolaşabilecekler. Üç boyutlu filmleri hatırlayın, artık filmi izlemekle kalmayacak, bizzat o filmin içinde yer alacaksınız. Gerçekten ilginç ve ilginç olduğu kadar da suiistimale açık bir dünya değil mi, özellikle de dezavantajlı grupların başını çeken kadın ve çocuklar için.

Şimdi gelelim Metaverse dünyasında yaşanan ilk taciz olayına. Nina Patel 43 yaşında İngiliz bir psikoterapist, ayrıca araştırmacı. Patel, geçtiğimiz günlerde bu sanal dünyaya adım atıyor ve hemen ardından yaşadıklarını şu şekilde dile getiriyor. "Katılmamdan sonraki 60 saniye içinde sözlü ve cinsel tacize uğradım, esasen erkek sesli üç ila dört erkek Avatar, Sanal olarak Avatarıma tecavüz etti ve fotoğraf çekti. Ben kaçmaya çalışırken, hoşlanmıyormuş gibi yapma' diye bağırdılar.”  Olayın kendisinin yeterince trajik olmasının yanı sıra, Patel’in açıklamasının altına yapılan yorumlar daha da trajik. “Kadın Avatarı seçmeseydin, “aptal olma, gerçek değildi” .

Diana Scully, 114 mahkûm tecavüzcü ve 75 diğer suçlu grubuyla toplam 700 saat süre ile görüşmeler yaprak, bu alandaki çalışmalarını “Cinsel şiddeti Anlamak” Tutuklu tecavüzcü erkekler üzerine bir deneme adlı kitapta bizlere sunmuştur. Görüşme sonuçlarına göre, tecavüzcü erkeklerin % 72'si işledikleri suçu kabul ederken, % 66’sı ise yaptıkları eylemi tecavüz olarak değerlendirmeyip suçu reddettiklerini bildirmişlerdir. Kitapta “inkârcı” olarak adlandırılan bu grup tecavüzü haklı kılan gerekçeler üretmişlerdir.  Kadının baştan çıkarıcı tavırları, kadınlar aslında hayır derken, evet derler, kadınlar sonunda gevşer ve bu işten zevk alırlar, iyi kızlara tecavüz edilmez gibi kalıp yargılar tecavüzcülerin eylemlerini meşru kılma adına öne sürdükleri sebepler olarak karşımıza çıkar.

Açıkçası bu yargıları Nina Patel’in yaşadığı taciz olayında kendisine saldıran erkek Avatarların 'hoşlanmıyormuş gibi yapma' cümlesinde de rahatlıkla görebiliyoruz. Ayrıca gönderi altına yapılan yorumlarda,  “Kadın Avatarı” seçme,  denmesi “aptal olma, gerçek değildi” gibi cümleler hem kadını aşağılamak, hem de mağduru suçlamak adına önemli örnekler. Kısaca dünyanın her yerinde fiziki olarak tehdit ve tehlike altında olan kadınları sanal âlemde de çok farklı bir dünya beklemiyor. Şu bir gerçek ki, fiziki güç farkındalığı nedeniyle kadına her yerde istediği üstünlüğü kurabileceğini düşünen eril düşünce yapısı değişmeden, kadının varlığı her yerde erkekler tarafından potansiyel bir saldırı altında. Bununla birlikte “Hayır’ın Hayır demek” olduğunu söylemekten yıllardır vazgeçmedi kadınlar ve vazgeçmeyecekler de. Kadınlar sevmiyormuş gibi yapmazlar, sevmiyorlarsa sevmediklerini, istemiyorlarsa istemediklerini söylerler. Asıl sorgulanması gereken, kadının söylediklerinin altında başka anlamlar arayan, kadını söylemediklerinden ötürü sözüm ona cezalandıran o küçük beyinleri ve bu beyinlerin sulanmasını sağlayan kültürel kodları sorgulamaktır.

Gece dışarı çıkan kadınlar, potansiyel olarak tüm tehditlere açıktır ve bunun sonucuna da katlanırlar.  Şeklindeki kalıp yargılar, Metaverse örneğinde “sen de kadın görünümlü bir Avatar” seçmeseydin cümlesinde biçim değiştirerek bugün hala karşımıza çıkmaktadır. Gece dışarı çıkma, kalabalıklara karışma, onu bunu giyme derken şimdi de sanal âlemde kimliğini gizle. Peki, ama neden? Kadınlar bin yıllardan beri kendilerine reva görülen sessizlik ve toplumun dışında tutulmayla yalnızlaştırılmışken, üç, dört erkeğin sanal âlemde bir kadının mahrem yerlerine dokunması karşısında “ama sende” ile başlayan cümleler kurmak yerine sanal âlemi ve tabi ki gerçek dünyayı tacizcilerden arındırıcı politikalar üretmek en acil ihtiyacımız olan şey hiç kuşkusuz.

Yazarın Dİğer Yazıları

  1. Savaş, Hafıza ve Toplumsal Cinsiyet
    Dün Sırbistan, Japonya, bugün Rusya ya da yarın herhangi başka bir yer. Ülkeler değişir ama asla değişmeyense eril zihniyetin savaş meydanlarındaki tezahürüdür. Bir bakmışsınız bugün kurban gibi görünen bir ulus,…
  2. Eril Aktörlerin Yitik Kurbanları
    Kadınları namus, ahlak ve sadakat kemerleriyle eve bağlayan Nazilerin erkeklerinin lugatlarında sadakat, sadece birer propaganda aracıymış tabi ki. Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi’nin liderlerinden Heinrich Himmler’in sekreteri Hedwig Potthast ile…
  3. Dünya emekçi kadınlar gününde elleri düşünmek
    Hey sen, oradaki… Ne yapıyorsun ellerinle? Tıkış pıkış bindirildikleri arabada Corona önlemlerine uyulmayıp, maske takılmamasına itiraz ettiği ve bu olayı görüntülemeye çalıştığı için gözünün kör olmasına neden olduğun 60 yasındaki…
  4. Sen Ne Çektin Be Havva
    Sen ne çektin be Havva… Canın çekti bir elma yedin. Sonra Âdem’e de ikram ettin. Âdem de hayır demeyip yedi. Üstüne kovuldun cennetten ama ikramiye sana kaldı, o gün bir…
  5. Başarılı kadınların enselerinde vızıldayan erkekler
    Tamer Karadağlı Türkiyeli izleyiciler tarafından kültürel kodlarımızın bir tezahürü olan taş fırın erkeği tiplemesi ile akıllarda kalmış bir sanatçıdır.  Yaşanan böylesi bir olayda,  taş fırın erkek kimliğinden soyunup sanatçı kimliğine…
  6. Özgürlüğe Pedallayın Kadınlar!
    Sufrajetlerin önemli ismi Susan Anthony: “Bisikleti yönetmeyi başaran bir kadın, hayatı da yönetmeyi başaracaktır” sözü ile kadınların bisiklet mücadelelerine verdiği destek ile güç katmış ve  “Dünyadaki kadınların eşit haklara ulaşması…
  7. Kadın Katillerini Yetiştiren Kim?
    Her gün en az 3 kadının öldürüldüğü, kadın katillerinin korunduğu, kadınların yaşam haklarını savunmak için kuş misali çırpındıkları bir ülkede yukarıdaki sözleri söyleyenin bir kadın olmamasını çok isterdim ama gene…
  8. Kadınların Sahnesi Yeni Başlıyor
    Son zamanlarda tüm dünya kadınlarını da içine alarak belki, ama en çok da kendi ülkemin kadınlarını düşününce görüyorum ki, hep kanlı oyunların başrolünü oynamak biz kadınlara düşüyor. Ve maalesef ki,…
  9. Makbul Analık Sorgusu
    Makbul Analık Sorgusu
    9 Şubat 2021
    Aile yapısının sağlamlığının göstergesi, AKP hükümetinin 2012-2019 yılları arasında %1400 artış göstermiş olan kadın cinayetleri midir? Evlenme oranları azalırken, boşanma sayılarının her geçen gün hızla artış göstermesi midir? Yoksa, aile…
  10. Bir Sonra Katledilecek Kadın Ya Sen İsen?
    Evet, bir sonrakinin sen olma olasılığı çok yüksek, senin olası katilinin de bir kravat, iki pişmanlıkla davasının en kısa sürede kapanması da çok olası. Velev ki, katledilen sen olmasan dahi,…
  11. Taciziniz Batsın
    Taciziniz Batsın
    12 Aralık 2020
    Kadınlar katlediliyor, “acaba ne yaptı da adam onu öldürdü?” diyorlar, kadınlar taciz ediliyorlar, tacizcileri“e sen de böyle elbise giymeseydin“ diyor, kadınlar tacizcilerini açıklıyor. Tacizciler çıkıp özür diliyor, ''e adam özür…
  12. Melek Kobra, Tiyatronun Unutulmuş Kadınlarından
    Eril sistemin eril tarih yazını pek sevmez, yaşadığı dönemde bin bir türlü zorluğa rağmen başarı göstererek tarihe adını yazdırmış kadınları gelecek nesillerle buluşturmayı. İşte Melek de onlardan biri. Hayatının bir…
  13. Bazı Kelebekler Ölümsüzdür; Mirabel Kardeşler
    1981’de Dominik’te toplanan Latin Amerika Kadın Kurultayı’nda Mirabel Kardeşlerin katledildiği gün olan 25 Kasım, Kadına Yönelik Şiddetle Uluslararası Mücadele Günü olarak kabul edilir. Mirabel kardeşlerin hikâyesi çok kişi tarafından biliniyordur…
  14. Tarla Kuşu
    Tarla Kuşu
    22 Kasım 2020
    Bazıları için bu kadar zor olmasa keşke hayat. Yakılarak, satırlanarak, betona gömülerek, makasla boğazı delinerek, pompalı tüfekle, bıçakla ve bilumum aletlerle katledilerek yaşamları ellerinden alınan ve bugün sadece kadın cinayetleri…
  15. Madımak ve insanlığı yakan zihniyet
    Kurduğunuz sistemlere yakıt olması adına yaktığınız ateşlerle katlettiğiniz canların yaşanmamışlıklarında nefes aldığınız her an, insanlık onurunun ayaklar altına alınmasıdır. Yanık et kokusu burnunuzdan hiç eksik olmasın, lakin yanan insan tarafınızdır...…
  16. Kadınlar ve bekçiler
    Kadınlar ve bekçiler
    7 Haziran 2020
    Tüm toplumu tehdit eden bu oluşum, bilhassa kadınlar açısından çok tehlikeli sonuçlara varabilecek bir kurum haline gelecektir. Toplumsal cinsiyet eşitliğini hedeflemeyen hiçbir uygulama kadınların yararına olmayacaktır. Kentlerin cinsiyetleri vardır ve…
  17. Kesişen Hayatlarımız
    Kesişen Hayatlarımız
    5 Haziran 2020
    Bugünden geçmişe bakınca ne denli acıyor içim bir kadın olarak; Antik Yunan’da vatandaş sayılmayan kadınlar, Roma’da kuluçka makinasından başka işlevi olmayan, yasal işlemleri için vasi tayin edilen kadınlar. Ortaçağ’da  acımasızca…
  18. Zordur ülkemde işçi kadın olmak
    Siz hiç yangından kurtulmak için 8. Kattan atlayan  kadınların yere çarpan  bedenlerinin sesini duydunuz mu? Siz hiç parmağınızı kaptırmamak için makineden elinizi çektiğinizde ücret kesintisine uğradınız mı? Siz hiç, kibrit…
  19. Covid-19 bahanesiyle ötekileştirilen kadınlar
    Hangi birini konuşalım, evde şiddete maruz kalınca darp raporu almak için  “ya virüs bulaşırsa” korkusuyla doktora gidemeyen kadınları mı, yoksa  annesine şiddet uygulayan babasını, ”ya virüs bulaşırsa” korkusuyla  vicdanen şikayet…
  20. 8 Mart’ın Ardından: Tarih Yazıp Figüran Olmayan Kadınlar
    Birleşik Metal İş Sendikası Kadın Komisyonu'nun 8 Mart feminist gece yürüyüşünün hükümet yetkilileri tarafından engellenmesinin hemen ardından tutum belgesinin açıklaması ve sendika kadın komisyonunun “kadın dayanışması yaşatır, yanınızdayız” pankartı, kadın…
  21. 'Yeter Artık, Kapat Çeneni'
    Kapatıyor gözlerimi ve tüm dünya kadınlarını düşünüyorum.. Sayılar uçuşuyor zihnimde, 407, 440, 474… Cansız bedenleri ile gazetelere manşet olan, kâh sokak ortasında satırla doğranan, kâh saatlerce işkence görüp, vücudu parçalara ayrılan,…
  22. Şiddetin Gölgesinde Dans eden Kadınlar
    Bugün sistemin kapısına gidip “ beni kurtarın” diye yalvaran Ayşe Tuba Arslan, tam 23 kez şikayet dilekçesi veriyorsa bu sisteme ve akabinde sokak ortasında satırla doğranarak öldürülüyorsa sistem çoktan erozyona…
  23. Kadınlar: Ateş hattında Varolmak..
    25 Kasım’da Taksim Meydanında Olmak Neden Bu Kadar Önemli?-- Eril sistem gerek medya, gerek kolluk kuvvetleri, gerek eğitim sistemi ve gerekse üzerinde istediği gibi oynadığı yasalarıyla ülkedeki tüm kadınlara topyekûn savaş…
  24. Tüm çocuklar için biraz umut ve Rabia Naz için de Adalet.
    Dün 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramıydı. 23 Nisan, neşe doluyor insan diye başlamak isterdim ama sokaklarda ayakkabı boyayan küçücük çocukların boyalı elleri geliyor aklıma, okul sıralarında olmaları gerekirken…
  25. Diren Sanat, Mutlu Yıllar Türkiye…
    Bu ülkede heykellere tecavüz girişiminde bulunuluyor mesela. Şaka değil bu. Türkiye’nin ilk balerini Meriç Sümen heykeline saldırıda bulunup tecavüz etmeye kalkmadılar mı? Hatırlarsınız, Bursa Cumhuriyet Caddesi’ndeki Kitap Okuyan Kız Heykeli “kızları…
  26. Mağduriyet soslu bir masal: Nafaka
    Siz bugün nafaka konusunda mağduriyetleri gidermek adına düzenleme yapacağız derseniz. O zaman hangi mağduriyet diye sormamız gerekir. Bu kadınlar neden boşanıyorlar bir kere ona bakmak lazım. Bir Varmış, bir yokmuş……
  27. Karma eğitim karmaşası
    Karma eğitim karmaşası
    15 Eylül 2018
    Bazı vatandaşların tercihlerine saygılı olmak adına karma eğitime alternatif olarak Haremlik- Selamlık uygulaması ile eğitimde tercihleri çoğaltıyoruz demenin, kadına şiddeti önlemek adına onları pembe otobüslere tıkmayı bir seçenek olarak sunmaktan…
  28. Adnan hoca basın özgürlüğüne bir darbe daha indirmenin kılıfı oldu
    Hükümet televizyon kanalları üzerinde kurduğu kuşatmayı internet üzerinden yapılacak olan yayınlara da uygulayacak. Halkın muhalif yayınlara ulaşması engellenecek. Bir zamanlar Altın Nesil yetiştirme çabaları vardı, şimdi de Bilal Erdoğan’ın deyimiyle ‘Erdoğan…
  29.  'Eyy' ve 'Ulan', kadına yönelik şiddet ve cinsel istismar
    Kadına yönelik şiddet ve cinsel istismarın artışında “Eyy” ve “Ulan”la başlayan cümlelerin yarattığı iklimin bir ilintisi olabilir mi? Her güne aklımızın sınırlarını zorlayan yeni bir haberle uyanıyoruz. Yürek kaldırmıyor artık. İki…

ANALİZ

ANALİZFaşist MHP Kapatılmalıdır!

Faşist MHP Kapatılmalıdır!Bu partinin mafya liderleri ile, eski kontrgerilla artıkları ve Susurluk çetesi ile…