cam tavan etkisi

Gülüzar Özev

3 Mart 2022
cam tavan etkisi

“Cam ifadesi, engellerin açıkça görülemeyen ve aşılamayan niteliğini vurgulamaktadır. Cam tavan, görülmeyen azınlıkları ve kadınları, yetenekleri ve başarılarını göz önüne almadan şirketin üst basamaklarına çıkmaktan alıkoyan kırılmaz engel“ olarak tanımlanır.**

İçinde bulunduğumuz bugünlerde 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü kutluyoruz. Yalnız ülkemizde mi? Tüm dünyada kadınları 8 Mart’ı coşkuyla kutluyor. Bu coşkuyla da kadın sorunları hiç azalmayan haliyle gündeme oturuyor.

CAM TAVAN ETKİSİ

 İnsan, bazen bilmediği mekâna gidip cam duvara rast gelir de zanneder ki bir şey yok orada. Aslında bu bir yanılsamadır. O yanılsamayla başını “küt” diye vurur ya… Cam tavan böyle bir şey. Görünmeyen, var olan, üstelik acıtan. 

Çalışan kadının üst düzey yönetici pozisyonlara gelmesine, görülmeyen unsurlar engel olur. Aslında cam tavan etkisi erkekler için de söz konusu olabilir ancak ataerkil yapının hâkim olmasından dolayı, daha çok kadınlar bu sendroma maruz kalırlar.

Cam Tavan kavramının, ilk ortaya çıkışı 1970’li yıllara gidiyor. Rosebeth Moss Kanter isimli Amerikalı yazar, “Şirketlerde Erkekler ve Kadınlar“ kitabında cam tavandan söz ederken dayanağını minik hayvancıklar olan pirelerden alıyor. *

Birkaç pire metal zemin üzerindeki cam bir fanusa konur. Metal zemin ısıtılır. Isının etkisiyle pireler sıcaklar, rahatsız olurlar. Sıçramaya başlarlar ancak her sıçramada cam fanusa çarpıp düşerler. Böyle böyle sıçramamayı öğrenirler.

Devam eden ikinci deneyde aynı ısıtma işlemi tekrarlanır. Bu sefer cam fanus yoktur. Fakat pireler sıçramayı bırakmışlardır. Çünkü minik hayvanlar “öğrenilmiş davranış” diye adlandırılan hale girmişlerdir.

İşte bu deneyden yola çıkarak, kariyer edinmelerinin önündeki engeller, kadınları “öğrenilmiş çaresizliğe” yöneltmiştir.

“Cam ifadesi, engellerin açıkça görülemeyen ve aşılamayan niteliğini vurgulamaktadır. Cam tavan, görülmeyen azınlıkları ve kadınları, yetenekleri ve başarılarını göz önüne almadan şirketin üst basamaklarına çıkmaktan alıkoyan kırılmaz engel“ olarak tanımlanır.**

Türkiye’de kadınların toplam muhasebeciler içindeki oranı yüzde 30’lardadır. Ancak yönetimde yer alma oranları yüzde 10 bile değildir. Muhasebe camiasının en üst kuruluşu olan TÜRMOB’da (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği) 30 yıllık varoluşundan bu yana, hiçbir kadın başkan olmamıştır.

Ülkemizde akademisyenlerin yüzde 44’ü kadın olup Avrupa genelinden yüksektir. Sevindirici olan bu durum, üniversitelerin yönetim kademelerine gelindiğinde tersine dönmüştür. Zira yönetim kademeleri yükseldikçe, üst kademelerde görev alan kadınların sayısı azalmaktadır.

Şüphesiz kariyer engeline ne muhasebeciler ne de akademisyenler takılıyor.  Beyaz yakalı tüm kadınlar mustariptir bu durumdan.

Şimdi neden kadınlar hak ettikleri yerlere gelemiyor kısaca anlatalım.

En büyük etken erkek egemen toplumda kadınların yüksek mevkilere gelinmesine iyi gözle bakılmıyor. Ya küçümseniyor ya da kıskanılıyorlar.

Kadının sorumluluğun çok fazla olması iş hayatında olumsuz etki yaratıyor. Ondan beklenen iyi anne, iyi eş, iyi kadın gibi roller kadını yoruyor. Kimi zaman rol çatışması yaşıyor. Statüler arasında bocalıyor. Her ne kadar “çocuk da yaparım, kariyer de” dese de bu o kadar kolay olmuyor. Bir süre sonra tükenmişlik sendromuyla kliniklerin kapısını aşındırmaya başlıyor.

Şirketlerin faaliyet politikası kadının üst düzeye gelmesine engel olabiliyor. Örneğin, Seyahat gerektiren iş görüşmelerinde kadın tercih edilmiyor. Ancak evlere şenlik “cam tavan uçurumu” deyiminde anlatıldığı üzere madalyon tersine çevriliyor.

Kadın, önüne çıkan engeller yüzünden mücadele etmekten vaz geçebiliyor hatta eril zihniyetle aynı düşünebiliyor.

CAM TAVAN UÇURUMU

Uçurum sözcüğü herhalde kimsenin aklına iyi şeyler çağrıştırmaz. Cam tavan uçurumu da aynen böyle bir şeydir. Firmalar normal zamanlarında kadının CEO olmasını akıllarına bile getirmezken, zarar ettiklerinde hatta iflasın eşiğine geldiklerinde en üst pozisyona getirirler. Amaç batan ticaretin yükünü kadına yüklemek, günah keçisi yaratmaktır. Tabiri caizse kadını iş hayatının uçurumuna sürüklemektir.  Bu olgu, bana bir yönüyle ülkelerin savaş halini andırır. Eril zihniyet barış içindeyken kadının değerini bilmez, savaş durumunda ise her türlü imkânı sunar. Evde oturan kadın cephede, cephe gerisinde, fabrikada her yerde vardır artık. Eli silah da tutar, çekiç de ekmek de… Kahraman ilan edilir hatta... Ama savaş bitince, hadi derler; doğru evine, kamusal alan senin neyine.

Kadınlar şimdiye kadar elde ettikleri kazanımları büyük mücadelelerle söke söke almıştır. Menzile ulaşılmış mıdır? Ne yazık ki hayır! Kadın cinayetlerinin ayyuka çıktığı, yaşam haklarının tehlikede olduğu bu çağda, daha çok vardır yol alacak…

Yaşayalım!

Kadınlarımızı yaşatalım!

8 Mart Emekçi Kadınlar Günümüz Kutlu Olsun! 

 -----------------------------

*Uzaktan Eğitim.com

 ** Kadın Muhasebe Meslek Mensuplarına İlişkin Cam Tavan Algısı: Antalya Örneği

 

 

Yazarın Dİğer Yazıları

  1. Rıza Şehri
    Rıza Şehri
    29 Nisan 2022
    ''Rıza Şehri’nde ortak paylaşım vardır. Kimse ihtiyacından fazlasını almaz. Zengin fakir ayrımı yoktur. Kapılar kilitlenmez, para kullanılmaz. Paranın yerine değiş tokuş esastır. Birlikte üretilir, birlikte tüketilir.'' Her yerde ve hep…
  2. Baharın Mitosları
    Baharın Mitosları
    28 Mart 2022
    Dünyanın birçok ülkesinde her yıl Newroz bayramı kutlanır. Bizim ülkemizde özellikle doğu illerinde baharın gelişini karşılamak için şenlikler, ritüeller yapılır. Newroz bahar bayramı olmakla beraber politik bir anlamda taşır. Nasıl taşımasın…
  3. Mitoloji öğretiyor
    Mitoloji öğretiyor
    23 Şubat 2022
    Binlerce yıl öncesinden beri var olagelen, masallar, söylenceler, mitler bugün hala fırından yeni çıkmış sıcak ekmek tazeliğinde konuşuluyorsa  bir hikmeti vardır  bunun. Mitler yalnızca konuşuluyor mu..? Elbette hayır!  Yazılıyor çiziliyor,…
  4. Yunus Emre
    Yunus Emre
    31 Ekim 2021
    Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), 2021 yılını Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli ve Ahi Evran yılı ilan etti. Yunus Emre’nin vefatının 700. yılı, Hacı Bektaş Veli’nin vefatının…
  5. Halide Edip Adıvar
    Halide Edip Adıvar
    8 Ağustos 2021
    “Gece, karanlık bir gece... Fakat insanın hayatında sabahı olmayan gece yoktur. Yarın bu korkunç geceyi yırtıp parlak bir sabah yaratacağız. Yalnız ışık geldiği vakit gözümüzü güneşe karanlığı gören baykuşlar gibi…
  6. Özgürlük (2)
    Özgürlük (2)
    17 Temmuz 2021
    Her sistem kendi insanını yaratır. Tüm kurumların örtük faaliyetleriyle, bireyin toplumsal mekanizmaya uygun davranış göstermesi sağlanır. Televizyon, basın, eğitim kurumları, kişinin  başka bir dünya mümkündür şeklinde  düşünmesini istemez. Hem üst…
  7. Özgürlük -1
    Özgürlük -1
    29 Haziran 2021
    “Özgürlük nedir” diye yoldan geçen herhangi bir kimseye sorsanız, muhtemelen şöyle söyleyecektir: “İstediğim zaman istediğim yere gidebilmek.” Kimilerince bu kadar kolay, bu kadar basit algılanır özgürlük. Oysa bu sözcük için insanlık çok mücadele vermiş, çok kan dökülmüştür.   ÖZGÜRLÜK    (1)…
  8. Yalnızlık ve halleri
    Yalnızlık ve halleri
    16 Haziran 2021
    Yalnızlık kimine göre aman çok iyi, kimine göre aman bıktım halleri. Çok iyi diyen de var yalnızlık için, çok kötü diyen de. Cenneti kimilerinin,  kimlerinse cehennemi. Yani bilmeyen yok, yalnızlığın…
  9. Zabel Yeseyan
    Zabel Yeseyan
    3 Haziran 2021
    1915 yılına gelindiğinde, Ermeniler için büyük kıyım başlamıştır. Osmanlı hükümetince tutuklu listesine alınan 214 Ermeni aydın içinde, tek kadın olarak Zabel Yesayan vardır. Genç yazar, bunun üzerine İstanbul’da bir hastanede…
  10. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Kadın Dergileri
    Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde ilk kez Rum Kadınları, Kypseli isimli kadın dergisi çıkarır. Editörü Efrosini Samarcidis‘dir. 1845 yılında İstanbul’da Rumca yayınlanan  Kypseli dergisi, 34 sayı çıkartılır.   “Şurasını iyi bilmek gerekir ki, ne…
  11. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kadın Dernekleri
    ''Bu arada ilginç bir şey olur; Çarşaf yasaklanır. Evet, yanlış duymadınız, kadınların çarşaf giymesi men edilir. Tarih 2 Nisan 1892’dir. Sanmayın ki kadınlara özgürlüktür sebebi. Padişah Abdülhamit, siyasi nedenlerle güvenlik…
  12. Bacıyan-ı Rum: Anadolu Kadınlar Birliği
    Ahilerin helâl para kazanması gerekir. Bu hem vaciptir, hem sünnettir. Her kimin ki, meslek ve sanatı yoksa ona fütüvvet değmez. Ahinin 18 dirhem gümüş sermayesi ve mutlaka bir işi olmalı,…
  13. Pir Sultan Abdal: Gelin canlar bir olalım, Münkire kılıç çalalım
    Davasına inanan, mücadeleden vazgeçmeyen, yürekli, onurlu bir mücadeleci, aynı zamanda ozandır Pir Sultan Abdal. Söylediği deyişler, hiçbir kayıt tutulmadığı, efsanesi örtbas edilmeye çalışıldığı halde, yaz kış açan çiçekler gibi halkın…
  14. Hacı Bektaş Veli: Bir olalım, iri olalım, diri olalım.
    Hacı ismi, çarpıtıldığı gibi Kabe’ye gittiği için değil, Bektaşiliğin Sünniliğin bir kolu haline getirmek için uydurulmuştur. Gerçek lakabı Hace’dir. Farşca “bilge” anlamına gelmektedir. Hacı Bekdaş’ın Kabe’ye gittiği de yalan haberdir.…
  15. 8 Mart: 129 kadın işçi boşuna mı öldü! Hayır!
    Bu vahim durumda kadının varlığı tehlike altındadır. 1850’ li yılların kadını ücret çilesinde iken, bugünün kadını hem yoksulluk derdindedir, hem de canının derdindedir. Kadın cinsini koruyacak en önemli unsur olan,…
  16. Güzellik
    Güzellik
    15 Şubat 2021
     Tarih, pandemi ayları, büyük işsizlik günleri.. Çocuğunu teyzesine bırakarak intihar eden çift, Boğaziçi öğrencilerinin direnci, kadın cinayetleri... Bunca üzücü konular arasında biraz rahatlatıcı konu seçtim değerli okurlar. Okurken bilgilene, bilgilendikçe…
  17. Harem'deki acı yaşamlar
    624 yıl süren bir imparatorluk. Dünyaya meydan okuyan, güneş batmayan hükümdarlık. Kuşkusuz ulu devlet olmak için çok masumun canı yandı, çok göz yaşı döküldü. Tarihin gözü kör değil ya, yazdı…
  18. Kırklar Cemi mitolojisi
    Kırkların empati duygusunu sonuna kadar hissetmeleri mitolojinin ana konusudur. Aslında dünya kurulalı beri yaşanan onca haksızlığa karşı, yaratılan, işaret edilen, bir erkandır. Dünya nimetlerinin adil ve eşit şeklide paylaşılması meselesi,…
  19. Salgın Hastalıkların seyri
    Tarih her zaman kralların kraliçelerin tarihi değildir. Tarih aslında; halkların ne yaptığı, nasıl yaşadığıyla ilgilidir. Bu anlamıyla salgın hastalıklar; insanlık yolculuğuna rastgelen, onu tökezleten en büyük barikatlardan biridir.  Sizlere;  yaşamakta…
  20. Üniversiteli İşsizler
    Üniversiteli İşsizler
    15 Aralık 2020
    'İşsizlik her daim korkulu rüyası olmuştur insanlığın, oysa çaresi çok kolaydır. Esas neden tabiat ananın bolca sunduğu nimetlerin hakça paylaşılmamasıdır. Yoksulluksa, bu belanın ikiz kardeşidir.' “«Babam neden kapattı dükkanını? Ve…
  21. Fuzuli / Şekspir, Leyla ile Mecnun / Romeo ve Juliyet
    Fuzuli ile Şekspir iki büyük şair. Fuzuli 1556 yılında öldükten sekiz yıl sonra Şekspir doğmuş. Biri Doğunun insanını selamlamış diğeri Batının.  FUZULİ Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı Felekler…
  22. İnsan
    İnsan
    17 Kasım 2020
    Doğada bulunan yüz binlerce canlının, hayvanın zekasını, yeteneklerini, duygularını bir beyinde toplayan mucizevi yaratık. DOĞRU OLDUM DOST BULAMADIM EĞRİ OLDUM OYNAŞ BULAMADIM Tokat yöresinde çok söylenen bir atasözü. İnsan; çözülmesi…

ANALİZ

ANALİZFaşist MHP Kapatılmalıdır!

Faşist MHP Kapatılmalıdır!Bu partinin mafya liderleri ile, eski kontrgerilla artıkları ve Susurluk çetesi ile…