Son 3 ayda 16 şirketin yayınladığı anket ortalamasına göre partilerin oy oranları

2 Mart 2021
Son 3 ayda 16 şirketin yayınladığı anket ortalamasına göre partilerin oy oranları

Anketler, ekonomik sorunların yanısıra adalete olan güvensizliğin artmasıyla son bir yıldır zorlanan Cumhur İttifakı'nın ortakları AKP başta olmak üzere MHP'nin oy kaybettiğini ve ağırlıklı kararsızlar olmak üzere muhalefete doğru kayma yaşandığını gösterirken, iktidarın bu sorunu azaltmak için seçim sisteminde değişiklik yapması bekleniyor.

İTTİFAKLAR İÇİN YÜZDE 10-12 CİVARINDA BİR BARAJ GÜNDEMDE 

AKP tarafından yapılan çalışmalarda, daraltılmış seçim sistemine geçilmesi ve partiler için yüzde 10 olan seçim barajının yüzde 7'ye indirilmesi ihtimali güçlenirken, ittifaklar için yüzde 10-12 civarında bir barajın gündeme gelmesi üzerinde duruluyor.

AKP'li yetkililer oy kaybının farkında olduklarını ancak oyların yeniden toparlanmasını beklediğini belirtirken, olası bir seçim dönemine ilişkin olarak yapılacak düzenlemeler kapsamında ise Siyasi Partiler Kanunu ve Seçim Kanunu’nu çalışmalarının ve olası ittifaklar için de bir baraj belirlenmesi ile ilgili çalışmaların da önemli olduğunu belirtiyor.

ERDOĞAN'DAN MEVZUAT DEĞİŞİKLİĞİ SİNYALİ  

Cumhurbaşkanı RecepTayyip Erdoğan da hukuk reformunu açıklarken, "Demokratik katılımı geliştirmek için Siyasi Partiler ve Seçim Mevzuatnda değişim yapmak üzere kapsamlı bir çalışmayı başlatıyoruz" dedi.

Son üç ayda 16 anket şirketinin yayınladığı sonuçların ortalamasına göre AKP %36.3, CHP %24.8, İYİ Parti %12.7, MHP %9.6, HDP %9.9 seviyesinde bulunuyor. 2018 yılında yapılan seçimlerde ise AKP %42.56, CHP %22.64, HDP %11.7, MHP %11.1, İyi Parti %9.96 oy almıştı. AKP ve MHP'den oluşan Cumhur ittifakının 2018'de oyu %53.66 iken son 3 ayda yapılan anketler kıyaslandığında bu oran %45.9'a düşmüş durumda.

Metropoll Araştırma yöneticisi Özer Sencar, "AK Parti ve Tayyip Erdoğan özellikle uyguladıkları ekonomi politikaları ve dış politika nedeniyle kendi kendisini yıprattı. Yani AK Parti'nin 24 Haziran'da oyu %42 idi. Şu anda %30 buraya inmesi iktidarın halk tarafından benimsenmeyen politikaların sonucu oldu" dedi.

"Oy dağılımında bir dönüşüm olabilmesi için AKP'nin ekonomide beklenmedik bir başarı gösterip tekrar kaybettiği oyları geri alması lazım" diyen Sencar, "Bu şu anda mümkün görünmüyor. Ya da beklenmedik bir konjonktür oluşması... Ne olabilir bilmiyorum?" dedi.

Erdoğan, destekçilerini genelde ortak bir amaç, tehdit karşısında birleştirmeyi başarabilen bir lider konumunda. Bu nedenle Türkiye için gerek ekonomi gerek politik ya da dışarıdan oluşabilecek tehditlere işaret ederek tabanını tutmayı pek çok kez başardı.

MAK Danışmanlık Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Kulat, AKP'nin desteği kaybetmesinde en büyük etkinin ekonomi olduğunu belirterek, "İlk defa AK Parti için kızıp oy vermeyeceğini söyleyen bir gri alan oluştu. Eskiden kızarlar ama vereceklerini söylerlerdi. AK Parti'ye kızan seçmen CHP'ye gitmez ya da tersi olurdu. Ama şimdi İyi Parti merkez sağa kaydı, AK Parti'den oy alıyor, yaklaşık %4 gibi. DEVA ve Gelecek Partisi de AK Parti'den alıyorlar" dedi.

"Diğer bir büyük sorun adalet duygusunda oluştu. Sadece mahkemelerdeki adalet değil ki genel olarak adalet algısı bozuludu" diyen Kulat, "Bunun gibi nedenler vatandaşın bir bölümünün yolunu iktidardan ayırması gibi bir sonucu ortaya koyuyor" dedi.

Kadir Has Üniversitesi'nin Ocak ayında yayımlanan Türkiye'nin Eğilimleri 2020 araştırması anketine göre ekonomi geçen yıl ülkenin en büyük sorunu olarak öne çıktı. Ankete göre hayat pahalılığı, işsizlik ve ekonomide yaşanan sorunları en önemli sorun olarak niteleyenlerin oranı %33 olurken, koronavirüs salgını %23.5 ile ikinci en önemli sorun olarak belirtildi.

Sonuçları değerlendiren araştırmanın kooordinatörü Prof. Mustafa Aydın, son birkaç yıldır yapılan ankette ekonomik olarak daha kötü durumda olduğunu söyleyenlerin oranının giderek arttığını ifade ederek, "Böyle bir trend yerleşmiş durumda. Gelir dağılımında bir sorun var. 'Ekonomik olarak daha kötü durumdayım' diyenlerin oranı %51-52'ye ulaştı. Ailemi geçindiremiyorum ve borçlarımdan endişe duyuyorum diyenlerin oranı %50 seviyesine ulaştı. Bu ekonomik ciddi bir baskı olduğunu gösteriyor zaten" dedi.

Türkiye ekonomisi 2010-2015 yılları arasında her yıl %5'in üzerinde büyüdü. Hatta bazı yıllarda büyüme çift haneyi bile aştı. Bu dönemde ekonominin istihdam yaratabilme kabiliyeti Türkiye'nin hızlı artan nüfusuna oranını destekleyecek bir ölçüde oluşarak canlı bir işgücü piyasasını da beraberinde getirdi. Ancak 2017 sonundan itibaren büyüme gittikçe yavaşladı. Türkiye 2018'de %3, 2019'da %0.9 ve 2020'de %1.8 büyüme yaşandı. Aynı dönemde TL'deki değer kaybı ve enflasyondaki yükselişler de belirginleşti. Bu finansal dengesizlikler işsizlikteki artışla beraber hem gelir dağılımını hem de satın alma gücününü eritti. Tüm bunlara geçen yıldan itibaren ise pandemi nedeniyle başta hizmet sektörü olmak üzere belirginleşen kısıtlamalar eklendi.

"Oy kaybında en büyük neden ekonomi ancak şu anda AKP'nin sorunu sadece ekonominin kötü olması değil" diyen Avrasya Araştırma Başkanı Kemal Özkiraz, "Lokantalar kapalıyken kongre yapmaktan tutun, KHK'lara, siyasi yargılamalara kadar yüzlerce birikmiş sorun var. Ekonomi dökülünce muhalefet etmeye başlayanlar saydığım problemleri de daha çok umursar hale geldi. O yüzden ekonomi toparlasa da AKP toparlamakta zorlanır" dedi.

Özkiraz, AKP ile birlikte Erdoğan'ın da oyunun düştüğünü belirterek, "Giden oylar ekonomi ve özgürlük söylemi olan partilere gidecek. Bunların ikisinin de karşılandığı iki parti CHP ve Deva partileri. O yüzden bu iki partinin yükselmesini bekliyorum, Bir de tek büyük sağ alternatif olarak İYİ parti yükselebilir" diye konuştu.

AKP'nin erken seçim olacakmış gibi davranıp, teşkilatlarını tek parça tutmaya çalıştığına işaret eden Özkiraz erken seçim beklemediğini söyledi.

DARALTILMIŞ SEÇİM SİSTEMİ İLE AKP DAHA FAZLA MİLLETVEKİLİ ÇIKARABİLİR

Özellikle daraltılmış seçim sistemi çok önemli fark yaratabilir. Yetkililere göre, AKP son dönemde yapılan genel seçimlerde, herhangi bir soru işareti olduğunu gördüğünde ilk olarak gündeme daraltılmış seçim bölgesi uygulamasını getiriyordu ama resmi olarak TBMM’ye hiç sunmamıştı. Çünkü bir şekilde seçimi kazanabileceği bir ortam yarattığını düşündü.

AKP'li bir yetkili, daraltılmış seçim sistemi ile ilgili olarak, "Büyük partilere çok olumlu katkı yapıyor deniyor haklılık var ama temsiliyette adalet açısından önemli bir adım. Bağımsız milletvekillerinin kazanmasının yolu daha iyi açılıyorken, daha adil şekilde seçmenin oylarının meclise yansıması mümkün olacak" dedi.

Yetkiliye göre, büyük illerden örneğin İstanbul 3 bölgeden 30'a çıkabilir, Ankara 2'den 6-8'e çıkabilir, İzmir 5-6’ya çıkarılabilir.

"Bu sistem olursa daha fazla millevekili çıkarabiliriz" diyen yetkili sözlerini şöyle sürdürdü:

"Milletvekili sayısı örneğin 550’den 600’e çıkarken daraltılmış seçim sistemi uygulansaydı, AK Parti’nin 25’ten fazla yeni milletvekili olacaktı örneğin. Bazı partiler elbette bu yeni sistemden olumsuz etkilenecek. Ama demokrasi açısından daha sağlıklı bir sistem."

İTTİFAKLAR İÇİN BARAJ

AKP'li yetkililer, gelinen aşamada yaşanan oy kaybının farkında olduklarını ve bazı çalışmalar yaptıklarını belirterek, uzun süredir gündemde olan Seçim ve Siyasi Partiler Kanunu üzerinden çalışmaların devam ettiğini belirtiyor.

"Partiler için tek başına seçime katılmasında barajın yüzde 7'ye düşürülmesi konusunda genel bir mutabakat oluştu. İttifak halinde giren partiler için ise toplam oyun yüzde 10-12 gibi belirlenmesi üzerinde duruluyor. Bu durumda yeni ittifakların oluşturulması da elbette bir seçenek" diyen AKP'li üst düzey bir yetkili, şunları söyledi:

"Daraltılmış bölge de halen seçeneklerden biri olarak duruyor. Ancak milletvekili sayısı ve seçim bölgeleri önemli konular. Mesela İstanbul artık mevcut haliyle devam etmemeli, çok büyük ve çok sayıda milletvekili var."

Olası bir seçimde diğer partiler ve ittifaklar nedeniyle yaşanabilecek kayıpları önlemek için çalışıldığını vurgulayan bir AKP'li yetkili de, Siyasi Partiler Kanunu ve Seçim Kanunu’nda halen çalışmaların devam ettiğini vurgularak, "Yüzde 7 ya da 5'lik bir seçim barajı olabilir. Buna biraz daha yakın bakılıyor" diye konuştu.

"İttifaklar için de bir baraj belirlenmesi durumu da gündemde. Bu oran yüzde 10 ya da üzeri olabilir" diyen aynı yetkili sözlerini şöyle sürdürdü:

"Diğer yandan milletvekili transferi olması halinde TBMM’de grup kurulamaması vs gibi bazı farklı yollardan mecliste yer alma çalışmaları da engellenebilir."

Kaynak: Reuters 

ANALİZ

ANALİZSon HDP Operasyonu ve Muhalefet / Mehmet Özgen

Son HDP Operasyonu ve Muhalefet / Mehmet ÖzgenHDP'nin 2014-2015 MYK'sı tutuklandı.. Saraydan talimat alan savcının gerekçesi Kobani protestolarına dayanıyor.…